www.cengizakdora.site - Geçmişi Bırakamayan İnsanlar

Geçmişini Bırakamayan İnsanlar

Sürekli güçlü görünmeye çalışmak, her zaman güçlü olmanın değil; incinmekten kaçınmanın bir yolu olabilir.

Bazı insanlar ne yaşarsa yaşasın duygularını belli etmez. Yardım istemekten kaçınır, kırıldığını göstermez ve her sorunu tek başına çözmeye çalışır. Dışarıdan bakıldığında bu duruş güçlü, kararlı ve dayanıklı olarak değerlendirilebilir. Ancak her zaman görünen ile davranışı oluşturan neden aynı değildir.

Bazı kişiler için güçlü görünmek bir kişilik özelliğinden çok, yıllar içinde gelişmiş bir savunma biçimidir. Geçmişte duygularını ifade ettiğinde küçümsenen, eleştirilen, reddedilen ya da yalnız bırakılan biri, zamanla duygularını saklamanın daha güvenli olduğuna inanabilir. Böylece zihin, "Zayıflığımı gösterirsem zarar görürüm." şeklinde bir kural oluşturabilir.

Bu kural başlangıçta kişiyi korumuş olabilir. Ancak yetişkinlikte aynı kural, insanlarla gerçek yakınlık kurmanın önünde görünmez bir engel hâline gelebilir. Çünkü insanlar yalnızca güçlü yanlarını paylaşan biriyle değil, gerektiğinde duygularını da güvenle ifade edebilen biriyle derin bağ kurabilir.

Burada gözden kaçan nokta şudur: Duygularını bastırmak, onları ortadan kaldırmaz. Yalnızca görünmez hâle getirir. Bastırılan duygular ise zamanla öfke, tükenmişlik, yalnızlık ya da duygusal uzaklaşma olarak ortaya çıkabilir.

Farkındalık, kişinin kendisine şu soruyu sormasıyla başlar:

"Gerçekten güçlü olduğum için mi duygularımı göstermiyorum, yoksa incinmekten korktuğum için mi?"

Bu sorunun cevabı, davranışın arkasındaki mekanizmayı görünür kılar. Çünkü gerçek güç, hiçbir zaman kırılmamak değildir. Gerçek güç; kırılabileceğini bilmesine rağmen, gerektiğinde duygularını dürüstçe ifade edebilmek ve bununla başa çıkabilecek psikolojik esnekliğe sahip olmaktır.

Öz farkındalık, güçlü görünme ihtiyacının altında yatan korkuları görebilmektir. Kişi kendisini korumak için ördüğü duvarları fark ettiğinde, o duvarların sadece acıyı değil; sevgiyi, güveni ve yakınlığı da dışarıda bıraktığını anlamaya başlar. Gerçek değişim de tam bu fark edişle başlar.

Geçmişini sürekli Anlatmak!

Geçmişi sürekli anlatmak, her zaman iyileşmenin değil; bazen zihnin tamamlayamadığı bir deneyimin işaretidir.

Bazı insanlar yıllar geçmesine rağmen aynı olayları tekrar tekrar anlatır. Aynı kırgınlıklar, aynı hayal kırıklıkları ve aynı haksızlıklar farklı zamanlarda yeniden gündeme gelir. Dışarıdan bakıldığında bu durum geçmişe takılı kalmak gibi görünebilir. Oysa çoğu zaman zihin, yalnızca hatırlamaz; anlamlandıramadığı bir deneyimi çözmeye çalışır.

İnsan zihni, güçlü duygular içeren deneyimleri yalnızca depolamaz. Aynı zamanda onları anlamlandırmaya çalışır. Eğer yaşanan olay yeterince işlenememiş, duygusal olarak tamamlanamamış ya da kişinin dünya ve kendisi hakkındaki temel inançlarını sarsmışsa, zihin o deneyime tekrar tekrar dönebilir. Çünkü çözümlenmeyen deneyimler, psikolojik açıdan kapanmamış dosyalar gibi çalışır.

Ancak burada gözden kaçan önemli bir nokta vardır: Aynı hikâyeyi defalarca anlatmak, her zaman iyileşmek anlamına gelmez. Bazen kişi olayı anlatıyor gibi görünse de, aslında her anlatışında aynı duyguları yeniden yaşıyordur. Böylece geçmiş, geride kalan bir anı olmaktan çıkar ve bugünün bir parçası hâline gelir.

Farkındalık, kişinin odağını olayın kendisinden, olayın kendi içinde bıraktığı izlere çevirmesiyle başlar.

"Bu olay bana ne yaşattı?" sorusundan sonra şu soru gelir:

"Bu olay bana kendim, insanlar ve hayat hakkında ne öğretti?"

Çünkü insanı yıllarca etkileyen yalnızca yaşadığı olay değildir. O olaydan çıkardığı sonuçlar da bugünkü düşüncelerini, duygularını ve ilişkilerini şekillendirir.

Öz farkındalık, geçmişi tekrar tekrar anlatmaktan çok, geçmişin bugün hangi inançları, korkuları ve davranış kalıplarını beslediğini görebilmektir. O zaman geçmiş silinmez; ancak bugünü yöneten görünmez bir güç olmaktan çıkar. Gerçek değişim de tam bu noktada başlar.

Bugün Seçimlerin Neden Önemli!

Geçmiş değiştirilemez. Ancak geçmişin bugünkü seçimlerini yönetmesine izin verip vermemek, bugünün seçimidir.

Hiç kimse çocukluğunu, yaşadığı kayıpları ya da hayatında iz bırakan olayları değiştiremez. Ancak yaşanan deneyimler, yalnızca geçmişte kalmaz. Bazıları zamanla düşünme biçimimize, duygusal tepkilerimize ve ilişki kurma şeklimize dönüşür. Fark etmeden bugün verdiğimiz birçok kararın arkasında, yıllar önce oluşmuş öğrenmeler yer alabilir.

İnsan çoğu zaman bugünkü davranışlarının yalnızca mevcut koşullardan kaynaklandığını düşünür. Oysa bazı tepkiler, bugünü değil geçmişte öğrenilmiş bir korunma stratejisini yansıtır. Güvenmekten kaçınmak, sürekli onay aramak, çatışmadan uzak durmak ya da herkesi memnun etmeye çalışmak; bugün mantıklı görünse de, aslında geçmişte işe yaramış psikolojik uyum biçimlerinin devamı olabilir.

Ancak burada gözden kaçan önemli bir nokta vardır: Geçmiş, bugünkü davranışlarını açıklayabilir; fakat onları sonsuza kadar belirlemek zorunda değildir. Bir davranışın neden oluştuğunu anlamak, onu sürdürmek zorunda olduğun anlamına gelmez.

Farkındalık, kişinin kendisine şu soruyu sormasıyla başlar:

"Bu seçimi gerçekten bugünkü ben mi yapıyorum, yoksa geçmişte öğrendiğim bir örüntü benim yerime karar mı veriyor?"

Bu soru, otomatik tepkilerle bilinçli seçimler arasındaki farkı görünür hâle getirir. Çünkü insan, ancak kendisini yöneten örüntüleri fark ettiğinde onları değiştirme şansına sahip olur.

Öz farkındalık, geçmişi inkâr etmek ya da onunla savaşmak değildir. Öz farkındalık, geçmişin bugünkü yaşamındaki etkisini görebilmek ve artık sana hizmet etmeyen davranış kalıplarını bilinçli olarak yeniden değerlendirebilmektir. Gerçek değişim, geçmişi değiştirdiğinde değil; geçmişin seni yönetmesine izin vermemeye başladığında ortaya çıkar.

Enerji Yönetimi - Sınır Psikolojisi - Alan Koruma - Sezgi Mekaniği - Karar Dinamikleri - Belirsizlik Toleransı - Yakınlık Korkusu - Terk Edilme Şeması - Kontrol İhtiyacı - Birey ve Sistem - Sosyal Koşullanma - Norm Baskısı - Maskeler ve Gerçeklik - İmaj Stratejisi - Onay Arayışı - Güven İnşası - Sadakat Psikolojisi - Bağlılık Testi - Çatışma Anatomisi - Savunma Refleksi - Güç Mücadelesi - Duygusal Regülasyon - Tepki Yönetimi - İçsel Disiplin - Eril Dişil Dinamik - Çekim Mekanizması - Polarite - İlişkide Statü - Değer Algısı - Seçim Psikolojisi